Parijs, 11 januari 2012

Geachte heer,

Van harte gefeliciteerd! In een tijdsbestek van slechts twee maanden heeft u de onhandige renteverhogingen van uw voorganger ongedaan gemaakt, de banken toegang verschaft tot onbeperkte financiering in euro en dollar en de Europese landen aangemoedigd een fiscale gedragscode af te spreken die absoluut noodzakelijk is voor een grotere ondersteuning van de staatsschuldenmarkt van de meest kwetsbare landen door de ECB. Zo versterkt u impliciet het krediet van de Bank door verruiming van haar mandaat: van het voeren van een aarzelend, louter op inflatiebeheersing gericht monetair beleid naar het veilig stellen van een bevredigende economische bedrijvigheid in de hele eurozone.

Toch zult u het met me eens zijn dat de resultaten op dit moment teleurstellend zijn. De gewogen kosten van de schuld van alle lidstaten tezamen zijn de afgelopen twee maanden wederom gestegen (van 4,4% tot 4,8%), de banken hebben hun ongebruikte deposito's bij de ECB op een recordniveau gebracht (bijna 500 miljard) en de hele eurozone kampt met steeds somberder economische vooruitzichten. Waarom? Natuurlijk realiseren wij ons dat het op orde brengen van de overheidsfinanciën en het doorvoeren van structurele hervormingen pas na maanden, zo niet jaren hun vruchten zullen afwerpen, maar nu al wel geld kosten. De markten kunnen de terugval van de economische activiteit niet financieren zonder zekerheid van een ‘lender of last resort’. Hoe kan een u welbekend land, Italië, de 63 miljard aan langlopende leningen die de komende drie maanden gaan aflopen herfinancieren, als bij een rente van 7% en een negatieve groeiprognose voor dit jaar de aflossing hiervan al meer dan problematisch is?

 Italië heeft nu, evenals Spanje, een regering met onmiskenbare hervormingsambities. Zouden zij niet de helpende hand moeten krijgen, voordat ze wellicht terugdeinzen voor de druk van de straat? Zoals ik drie maanden geleden reeds aan uw voorganger suggereerde, lijkt het mij dan ook absoluut noodzakelijk dat de ECB de intentie uitspreekt de staatsschuld van landen die in problemen verkeren over te nemen, zonder beperkingen ten aanzien van het bedrag en zonder dat het effect van deze interventies teniet wordt gedaan. Zonder beperkingen ten aanzien van het bedrag, want als de aankopen verder teruglopen, heeft dat alleen maar tot gevolg dat de kosten van de schuld bij de huidige rente zeer hoog blijven. Om te voorkomen dat deze interventies uit de hand lopen, moet worden bepaald dat een land zich aan een structureel aanpassingsprogramma van het IMF moet onderwerpen zodra het totale bedrag van de aankopen door de ECB een bepaald percentage van het BBP van dat land overschrijdt. Zonder dat het effect van deze interventies teniet wordt gedaan, want het scheppen van geld zal ertoe bijdragen dat de door de huidige recessie en de inkrimping van de bankbalansen veroorzaakte deflatoire druk wordt getemperd.

De situatie is ernstig en er moet onmiddellijk worden ingegrepen.  Alleen de ECB is in staat hieraan iets te doen. De rating van de meeste Europese landen staat dermate onder druk, dat het in het kader van het moeizame gebeuren rond het EFSF (Europees Fonds voor Financiële Stabiliteit) slechts bij vrome wensen blijft. Als directeur-generaal van het Italiaanse ministerie van financiën in het begin van de jaren negentig, kreeg u de eervolle bijnaam Super Mario, omdat u ervoor zorgde dat Italië deel kon gaan uitmaken van de eurozone. Nu heeft ook Europa Super Mario nodig om het lekke leidingwerk van de Europese financiën te repareren en het voortbestaan van de euro te garanderen.

Ik ben ervan overtuigd dat u deze taak zeer serieus zult nemen.

Hoogachtend,